Reflectie bijeenkomst 2

Dit bericht gaat over de tweede bijeenkomst van het leeronderzoek. Hierbij werd de taak tegen 30 oktober en de teksten 'A Secular Age' en 'Het (post)seculier perspectief van Jürgen Habermas' besproken.

1. Taak
Voor de taak heb ik mij aangesloten bij het theoretisch groepje. Ik kon mij voor de opdracht namelijk beter identificeren met het uitdiepen van theorie dan empirie. De andere groepsleden zijn Caroline, Julie, Laure en Yoram. De bedoeling is een powerpoint presentatie te maken van 15 minuten. Hierbij moeten we vooral kijken naar wat interessant zou zijn voor onze studie. Nuttige tips van de docenten zijn voorzichtig om te gaan met endnote en tussentitels te gebruiken. We moeten ook onze presentatie uitschrijven op 5 pagina's. Ik ga voor deze opdracht vooral de centrale concepten verder uitdiepen en proberen deze op mijn eigen leefwereld toe te passen.

2. A Secular Age
Bij de bespreking van deze tekst merkte ik dat ik de verkeerde pagina's van de tekst gelezen had. Ik heb namelijk p. 689 - 693 van de tekst gelezen in de plaats van p. 689 - 693 van de pdf. Ik zal dit zo snel mogelijk rechtzetten en in de loop van volgende week een bericht plaatsen met een korte samenvatting van de correcte pagina's.

Ik heb van de bespreking van deze tekst vooral onthouden dat het de 'zingevingsvraag' behandelt. We hebben verschillende zinvolle, doelbewuste activiteiten, maar wat is de zin van dat totaalplaatje? Wat geeft er zin aan het bestaan? We ontdekken de zin van deze activiteiten slechts door deze activiteiten zelf mee te maken. Er is hierin altijd bemiddeld door religieuze tradities. Denken over zingeving is in onze leefwereld geraakt. Er zijn verschillende levensvisies.

Crosspressure is een groep met een bepaalde identiteit die duidelijk zichtbaar is en u daardoor doet nadenken over uw eigen identiteit. Deze notie is interessant om in het achterhoofd te houden. Dit is ook zeer relevant in verband met migratiestromen die hun eigen geloof meebrengen.

Vervolgens is er een onderscheid tussen fullness en meaning:
- Fullness: discovery, eigen positie, meaning, tradities en bronnen al hebben, maar nog moeten ontdekken.
- Meaning: quest, invention, individueel nieuwe soorten geloof uitvinden. Taylor gelooft hier niet zo sterk in. Het zoeken naar meaning kan niet ontsnappen aan vooraf gegeven zaken.
De quest for meaning wordt bevorderd door de vloeibare samenleving. De vraag naar meaning komt van fullness. Is that all there is? Is dit menselijk kader waarin we leven alles dat er is?

We zijn af van de illusie dat we identiteit helemaal zelf zouden kunnen uitvinden. In de postmoderniteit zijn de traditionele kaders niet meer gegeven, maar something sought for (de quest for meaning). Het zinsverlies dat we nu voelen was vroeger ondenkbaar. Premoderne melancholie is uw connectie met het bestaande kader verliezen. Nu is er geen kader meer. Hierdoor zijn er veel depressies en zelfmoorden (postmoderne melancholie). Vroeger was er een vooraf gegeven kader door de Kerk. Men verlangt nu naar een vooraf gegeven kader voor houvast, zoals Syriëstrijders. Religie betekent verbinding. Men ervaart nu sociale deprivatie. Het is een tijd met weinig krijtlijnen en er is een onttovering gebeurd.

3. Het (post)seculier perspectief van Jürgen Habermas
Elke levensbeschouwing moet gelijk behandelt worden en op gelijke afstand gehouden worden. Zo moet het effect van het verbod van hoofddoeken voor iedereen zijn en niet enkel de bedoeling hebben om moslims te straffen.

De betekenis van religie wordt in het naturalisme verklaard in termen van neuronen. Eénmaal neurologisch verklaard heeft religie geen betekenis meer. Religie en rede zijn geen communicerende vaten. Vertegenwoordigers van de staat moeten seculariteit en neutraliteit uitstralen. De staat probeert religie zo neutraal mogelijk te houden in de publieke ruimte. In opinievorming is religie toegestaan, maar in besluitvorming niet. Binnen de liberale staat moet men religie in neutrale termen omzetten. Deze vertalingseis is zeer belangrijk. Bij jongeren zou deze vertaling gemakkelijker gaan, omdat ze zich zowel in de leefwereld van tradities als secularisme bevinden. Tradities worden herbestemd. Kunnen jongeren werkelijk realtime vertalen?

Er is een verschil tussen secularisme en seculariteit. Het secularisme is een levensbeschouwing die zegt hoe de staat tegenover godsdienst en religie moet staan. Paradoxaal is echter dat secularisten zelf ook een framework hebben. Seculariteit laat vrijheid aan religieuze groepen toe. Habermas zegt dat er morele intuïties in religie aanwezig zijn die nog niet in universele taal vertaald is. Mensenrechten is bijvoorbeeld seculiere taal. Godsdienstvrijheid is een seculier argument. Vele mensen kunnen of willen hun religieuze argumenten niet in neutrale termen verwoorden. Er is een evolutie gebeurd van metafysica naar anti-metafysica naar postmetafysica waarin religies betekenis blijven geven aan mensen en religieuze kaders toch blijven doorwerken.